Государственный республиканский академический Уйгурский театр
музыкальной комедии им.К.Кужамьярова

Мәйрәмлик кәйпият беғишлиди

10 марта 2022

Ершат ӘСМӘТОВ,
«Уйғур авази»

 
Кейинки жилларда қелиплашқан әнъәнә бойичә, Қ.Ғоҗамияров намидики дөләт академиялик Уйғур музыкилиқ-комедия театри Ханим-қизлар мәйрими һарписидики бирнәччә күнни «Тәбәссүм» һәзил-күлкә программисиниң илкигә бәрди. Шуниң өзидә тамашибин залида «жиңнә санчиғидәк» орунниң қалмаслиғи – мәзкүр кечиликниң хәлқимиз арисида қанчилик аммибаплиққа айланғанлиғидин дерәк бәрсә керәк.
Программа узун жиллардин бери қулиғимизға сиңишип қалған йеқимлиқ «Тәбәссүм» нахшиси билән башланди. Кәч давамида тамашибинлар «Нава» ансамблиниң җор болушида тонулған нахшичилар Нуралим Варисов билән Дилбәр Бурһанованиң, шундақла Алимҗан Абдуллаев, Михрат Рәхмәтҗан, Саһиб Абдумайин қатарлиқ талантлиқ иҗрачиларниң, программиниң әң кичик қатнашқучиси Дияр Алимҗановниң көңүлгә арам беғишлайдиған йеқимлиқ нахшилиридин, «Рухсарә» ансамбли әзалириниң маһиранә усуллиридин бәһирләнди. «Нава» тоғрилиқ гәп қилғанда, исимлири хәлқимизгә тонулған пешқәдәм сәнъәткарлар – ансамбльниң бәдиий рәһбири Ниязҗан Турсунов вә Қазақстанниң хизмәт көрсәткән әрбаби Марат Норузовниң әтрапида пәқәт яшларниң орун елишидин ансамбль тәркивиниң хелила «яширип» қалғанлиғини байқидуқ. Яш сазәндә Әзизҗан Ғаппаровниң қәшқәр рававида орунлиған «Мениң рававим» сазиниму утуқлуқ чиққан дәп ейтқан болар едуқ. Қазақстанниң хизмәт көрсәткән артисти Реһангүл Мәхпирова, пешқәдәм сәнъәткарлар Турдибүви Аблизова билән Рашидәм Һәмраева вә бир түркүм яш актерларниң орунлишидики миниатюриларму мухлислириға жуқури кәйпият һәдийә қилди.
Мошу йәрдә бийилқи «Тәбәссүмдә» бурунқилириға нисбәтән бираз илгириләшниң болғанлиғини ейтип өткүмиз келиду. Биринчи новәттә, орунлиниши һәм кийим-кечәклириниң мәптункарлиғи, миллийлиги билән заманивийлиғи җәһәттин тамашибинни бирдин өзигә мәһлия қиливалған уссуллардин бәк қайил болдуқ. Болупму «Бөшүк», «Чач» «Ачил», «Сидир» уссуллири утуқлуқ чиққан. Буниңда, әлвәттә, программиниң хореография қисмиға мәсъул, театрниң баш балетмейстери Эльмира Сәйдуллаеваниң әмгәк-әҗри зор. Бу қетимқи программида икки уссулчиниң «кәспини өзгәртиши», йәни Эльдар Абдуллаевниң нахша ейтиши вә Тайир Тохтибақиевниң миниатюриға чиқиши биз, тамашибинлар, үчүн күтүлмигән йеңилиқ болди. Әнди һәзил-күлкә һәққидә гәп қозғисақ, бу йөнилиштики «әркә қизимиз» Саһибәм Норузова «Тәбәссүмдики» барлиқ миниатюриларни сәһниләштүрүшкә җавапкәр болуш билән биллә, өзигила хас актерлуқ маһарити түпәйли, мухлислириниң «күлкә клеткилирини» ойғитишни билди. Ечинарлиғи, бу күни «Тәбәссүмни» «Тәбәссүм» қилған атақлиқ үчлүктин Қазақстанниң хизмәт көрсәткән артисти Руқийәм Саттарова билән Маһмутҗан Дәраевниң саламәтлигигә бола, сәһнигә чиқалмай қелиши, әлвәттә, көңлимизни ғәш қилди. Етиварән, уларниң үчинчи «гезиги» Реһангүл Мәхпированиң сәл «житимсирап» қалғанлиғиму байқалди. Шу пәйттә қәлбимиздә «Бу қайтиланмас күлкә маһирлириниң орнини басқидәк яшлар чиқарму?» дегән тәшвишниң пәйда болғанлиғи һәқ. Амма күлкилик образларни бабиға йәткүзүп орунлиған Муһидин Варисов, Турсунҗан Илиев, Шөһрәт Мәмәтов қатарлиқ яш талантлар бу әндишимизни йоққа чиқарғандәк болди. Умумән, сәнъәткарлиримизниң талант-қабилийитидә, кәспий маһаритидә гәп йоқкән. Улар үчүн пәқәт заман тәливигә лайиқ, мәзмун-маһийити жуқури, сүпәтлик миниатюриларниң йезилғинини халиған болар едуқ. 
Шуниму тәкитләш лазимки, программиниң (сценарий муәллипи Меһрибанәм Һошурова) ихчам һәм сәрәмҗан түзүлүши, режиссерниң (режиссери МуратӘхмәдиев) маһарити вә тапқурлуғи түпәйли тамашибинниң зериккидәк вақти болмиди. Буниңда риясәтчиләр Бәхитҗан Авдунов билән Назугум Тайированиң мәптункарлиғи билән жүргүзүш дәриҗисиму алаһидә роль ойниди, әлвәттә.
Программа давамида сәһнә кәйнигә орнитилған LED экрандики фото-видеосюжетларниң сәһнигә сөләт берип, нахша-сазларға мәзмун қошқанлиғи талашсиз. Амма кәчниң рәмзи – «Тәбәссүм» нахшиси орунланғанда, программиниң асасини салғанлар һәм униңда һәрхил жилларда һүнәр көрсәткән сәнъәткарлар билән биллә мәзкүр лайиһигә һечқандақ мунасивити йоқ адәмләр, көрүнүшләр намайиш қилинди. Бизниң ойимизчә, уларниң орниға «Тәбәссүм» сәһипилиридин үзүндиләрниң киргүзүлгәнлиги әқилгә мувапиқ болар еди. 
Кәч давамида сөйүмлүк театримиздики әвлатлар варислиғи, йәни сепи күндин-күнгә шалаңлишиватқан пешқәдәм сәнъәткарлиримизниң устазлиғида кәйнидин дадил қәдәм бесип келиватқан яшлиримизниң хелила көпийип қалғанлиғи бизни бәк қайил қилди. Буниң өзи – қедимий сәнъитимизниң парлақ келәчигиниң ипадисидур.