Государственный республиканский академический Уйгурский театр
музыкальной комедии им.К.Кужамьярова

Арманда қойған «Тәбәссүм»

13 января 2022

Йеңи жил һарписида, йәни 25 – 30-декабрь күнлири Қ.Ғожамияров намидики дөләт академиялик Уйғур музыкилиқ комедия театри өз тамашибинлириға алаһидә соға һәдийә қилди. У болсиму, хәлқимизгә узун жиллардин буян роһий озуқ вә мәйрәмлик кәйпият беғишлап келиватқан «Тәбәссүм» программиси еди. 

Мәшүр САСИҚОВ,
«Уйғур авази»

Шу нәрсә диққәткә сазавәрки, «Тәбәссүм» программиси өткән барлиқ күнләрдә театр зали тамашибинлардин хали болмиди. Ишәшлик ейтишқа болидуки, һәтта бирәр бош орун қалмиди. Биз буни театр фойесидики гардеробқа новәттә турғанларниң шу дәрижидә көплигидин бирдин байқидуқ. Бу әлвәттә, хошал боларлиқ әһвал. Демәк, хәлқимиз роһий озуқниң һәм миллий сәнъитимизниң қәдригә йәтмәктә. Шундақла «Театрға келиңлар, бизниң ишлиримизни көрүңлар» дәп қахшиған ака-һәдилиримизниң жапалиқ әжри бекар кәтмәпту.
Әнди өз новитидә, «Тәбәссүмму» тамашибинниң көңлидин чиққанлиғи ениқ. Болупму, актерларниң кийим-кечигидин тартип, сәһниниң безилиши вә театр коллективиниң концерт программисиға жиддий тәйярлиқлар көрүши нәтижисидә тамашибинларниң қәлбидин орун алғанлиғи сөзүмизгә испат болғусидур. Мәсилән, бийилқи «Тәбәссүмниң» алаһидилиги шуки, униңда роль ижра қилғучи актерларниң яш болуши түпәйли у, тамамән башқа түс елип, көпчиликкә унтулмас дәқиқиләрни һәдийә қилди. Шуларниң ичидә асасән миниатюрларда пәқәт өзлиригә хас иш-һәрикитидин ташқири, һәрбир диалогниң мәзмун-маһийитигә чоңқур чөкүп, уни тамашибинға йәткүзүштә өзлириниң талант-қабилийитини намайиш қилған яш актерлар Муһидин Варисов, Турсунжан Илиев вә Шөһрәт Мәмәтов тоғрилиқ әйнә шундақ дейишимиз мүмкин. Улар яш болушиға қаримай, бай тәжрибигә егә кәспийләр дәрижисидә залдики йүзлигән тамашибинни қайил қилалиғанлиғи уларниң келәчигидин үмүт күткүзидиған, йәни миллий сәнъитимизни техиму бейитишқа һәссә қошидиған актерлардин екәнлиги әлвәттә, барчимизни хошал қилиду. Көпчиликни күлдүрүш һәркимниң қолидин келиверидиған һүнәр әмәслигини инавәткә алсақ, биз сөз қиливатқан бу яш актерлар ушбу вәзипиниң һөддисидин бемалал чиқти.
Әнди яшлардин бөләк «Тәбәссүмниң» ветеранлири Қазақстанниң хизмәт көрсәткән артисти Реһангүл Мәхпирова билән Саһибәм Норузова вә Рашидәм Һәмраева кәби сәнъәткарлар һәққидә алаһидә тохтилишқа әрзийду. Бу сәнъәткарлар адәттикидәк сәһнигә чиқииши биләнла, һечқандақ гәп-сөзсиз тамашибинни күлкигә ғәриқ қилишқа башлиди. Улар һәрбир миниатюрида һәрхил образларда бир тәрәптин тәрбийәвий әһмийити чоңқур һәм заманивий һаят нәпәсимизни ипадиләш арқилиқ көпчиликниң алқишиға сазавәр болса, йәнә бир тәрәптин яш актерларниң устазлири екәлигигә бирдинла көз йәткүзүшкә болиду. Буниңдин ташқири, бизни «Тәбәсссүм» вужутқа кәлгәндин буян бир күн болсиму, турмуш-тирикчиликниң ғемини унтулдуруп, кәйпиятимизни көтирип келиватқан бу бай тәжрибигә егә сәнъәткарларниң пәқәт өзлиригә хас талант алаһидиликлирини башқилар билән чаташтуруш әсла мүмкин әмәс еди.
«Тәбәссүмниң» техиму қизиқарлиқ вә хуш кәйпият илкидә өтүшигә әлвәттә, миллий нахша-сазларму түрткә болди. Бу жәһәттин Хәлиқара фестивальларни лауреати «Нава» фольклор ансамбли билән «Рухсарә» уссул ансамбль әзалириниң ижрасидики нахша-сазлар вә әвришим уссуллар тамашибинларға арамбәхш дәмлирини беғишлиди. Болупму хәлқимизниң булбули аталған Нуралим Варисов билән яш талантлиқ нахшичилар Луиза Розахунова, Меһрат Рәхмәтжан, Алимжан Абдуллаев, Саһиб Абдумайин вә башқиларниң орунлиған муңлуқ һәм көңүллүк нахшилар тамашибинларниң қәлб төридин орун алғанлиғи ениқ.
«Тәбәссүм» ахирида тамашибинлар тарих дәптирини бираз варақлиғандәк болди, десәк мубалиғә әмәс. Чүнки улар дәсләп өз дәвридә даңқи чиққан «Яшлиқ» ансамбльниң иккинчи әвлат вәкилири билән қайта көрүшүп, уларниң нахшилирини тиңшиса, андин биринчи әвлат әзалиридин Мурат Әхмәдиев, Марат Мәмәтбақиев, Ялқунжан Шәмиев, Гүлбаһар Әхмәдиева вә Қәһриман Иминов қатарлиқ сөйүмлүк нахшичилирини сәһнидә учратти. Уларниң сеғиниш илкидә тамашибинларға йеңи жилға соға қилған Кеңәш Иттипақи дәвридики сөйүмлүк нахшилири көпчиликни ихтиярсиз өтмүшни чарлатти. 
Үч сааттин ошуқ вақит давамлашқан концерт программиси давамида тамашибинлар әйнә шундақ күлкигә ғәриқ болуп, нахша-саздинму бәһирлинип үлгәрди. Әлвәттә, бу театр коллективиниң ижадий издәнгәнлигиниң вә заманивий услубларға яндашқанлиғиниң бир бәлгүси болса керәк. Бир сөз билән ейтсақ, барчимизниң көңлидин чиққан «Тәбәссүмгә» кәлмигәнләрниң талийи арманда қалғини һәқ. Демәк, бәш күн давамида униңдин һөзүрлинип, талай қизиқниң гувачиси болғанлардин хәвәрдар болғанлар келәчәктә «Тәбәссүмгә» чоқум келиду, дәп ишинимиз. Һә, у шуниңға лайиқ өтти әмәсму?
Ахирида шуниму қәйт қилиш лазимки, жуқурида исми аталған талантлиқ яш актерларниң тамашибинларниң кәйпиятини техиму көтириши үчүн пәқәт бирла нәрсә камдәк. У болсиму, биздә тамашибинларниң көңлидики, йәни һаятимизни әйнән ипадиләйдиған миниатюрларни язидиған драматург-сатириклар йетишмәйдекән. Әгәр шундақ әсәрләр қанчә көп болса, «Тәбәссүм» бу қетимқидинму қизиқарлиқ вә бәш күн әмәс, һәтта бир һәптә яки униңдинму көп вақит өтсә, театр зали толуп-ташидиғанлиғиға ишәнчимиз камил.